BOODSCHappEN IN 2030 - Ik zal niet de enige zijn die een groeiend optimisme over de toekomst van online food retail in Nederland bespeurt. De afgelopen jaren werd er toch menigmaal ‘jaloers’ gekeken naar onze overzeese buren in de UK, waar in 2011 3,8% van de totale supermarktomzet online werd gerealiseerd. In Nederland is dit percentage nog niet verder gekomen dan 0,6 à 0,7%. Bij een vergelijking van de Nederlandse en Britse marktsituatie, die in een recente EFMI-studie is gemaakt, blijken de randvoorwaarden voor online food retail echter grotendeels overeen te komen. Er moet dus ‘meer’ in zitten.

Daar lijken steeds meer partijen zich van bewust te zijn. Lange tijd was Albert Heijn met Albert.nl toch een beetje de ‘alleenheerser’ op het gebied van online boodschappen doen. Hoewel Ahold met de overname van Bol.com wel een permanente stevige positie in dit marktsegment heeft veiliggesteld, is het voor de groei van online food retail in Nederland belangrijk dat het ‘draagvlak’ groter wordt. En dat is precies wat er aan het gebeuren is. Niet alleen ‘bestaande’ supermarktketens als Boni, Dekamarkt, C1000 en Plus ontplooien activiteiten op dit terrein, ook nieuwe aanbieders als BoodschappenXL, Truus.nl en Smaak.nl timmeren aan de weg.

Deze initiatieven zijn niet allemaal even omvangrijk, maar de durf om te investeren en experimenteren is er (weer). In de UK zijn, met uitzondering van Morrisons, alle toonaangevende supermarktketens al enige tijd actief. Aangezien ieder aanbod zijn eigen vraag creëert, worden op die manier veel consumenten ‘opgevoed’ met online boodschappen doen.

Laten we er eens van uitgaan dat ook de Nederlandse retailers de komende jaren fors investeren in dit nieuwe aankoopkanaal en dat het aandeel online gerealiseerde supermarktomzet op de lange termijn uiteindelijk doorgroeit naar zo’n 10 tot misschien wel 15%. Wat zou dat dan betekenen voor de supermarkt zoals we hem vandaag de dag kennen?

Allereerst resulteert online boodschappen doen in ander shoppergedrag. Zo verwacht ik dat de winkeltrouw toeneemt. Consumenten zullen, nadat zij bij (bijvoorbeeld) Albert.nl een heel besteltraject hebben doorlopen, vervolgens niet bij nog twee of drie andere online-supermarkten gaan shoppen. Er worden bovendien andere ‘waarden’ bepalend voor de supermarktkeuze. Een winkelbeeld ‘ervaren’ via een site of app is toch even anders dan via een fysieke winkel. Het gemak van het bestelproces (inclusief aanbiedingen vinden, producten vergelijken, door middel van recepten ideeën opdoen) zal een belangrijk keuzecriterium zijn. Bovendien zal de consument online gerichter naar zijn boodschappen zoeken en daarbij een groot deel van het assortiment ‘missen’, zodat hij daardoor niet verleid kan worden. Om over het gemak van hergebruik van reeds gebruikte boodschappenlijstjes nog maar niet te spreken.

Ook de rol van de traditionele supermarkten zal veranderen. In aanvulling op de meer functionele ‘online’ winkel zal hier (letterlijk en figuurlijk) worden ‘uitgepakt’ met meer beleving en een groter assortiment vers- en kant-en-klare producten. Ook wordt (of beter gezegd: blijft) dit het podium voor nieuwe producten. Het zal voor consumenten immers lastig zijn om nieuwe producten vanaf een plaatje op het scherm te beoordelen. De supermarkt beschikt over meer middelen om de consument tot aankoop van deze producten te bewegen.
Het lijkt onontkoombaar dat het aantal traditionele supermarkten de komende jaren verder zal afnemen als een groter deel van de supermarktomzet online wordt. Datzelfde effect hebben we ook in non-food gezien, waar de leegstand inmiddels fors is toegenomen en de huur-/vastgoedprijzen onder druk staan.

De tijd zal leren waar het allemaal heen gaat. Voorlopig zal het omzetaandeel van online food retail beperkt blijven. Het EFMI verwacht een groei tot 2 à 3% in 2016 en 5 à 7% in 2021. Bij die 7%-schatting gaan we er wel van uit dat van online boodschappen komende jaren serieus werk wordt gemaakt. Doordat de nieuwsberichten over nieuwe initiatieven elkaar momenteel steeds opvolgen, krijg ik daar steeds meer vertrouwen in.

Irene van Berlo