Blaten over blurren

De mens is een gewoontedier, en dat maakt dat alle verandering moeilijk is, en vaak zelfs met scepsis en wantrouwen wordt begroet. 
 
In de foodsector hebben we dat meegemaakt in de jaren negentig, toen gemaksvoeding zijn intrede deed. Je kunt het je nu niet meer voorstellen, maar convenience food kende een zeer aarzelend begin, met veel vallen en opstaan. Met duurzaamheid hetzelfde verhaal. Jarenlang bleef die ontwikkeling steken in één facing voor een Max Havelaar-product en een enkel biologisch kippetje, zielig weggedrukt onder in de vitrine. En kijk nu eens: biologisch groeit als kool, en alle supers doen hun razende best om te laten zien dat ze goed bezig zijn. Of dat echt zo is, valt natuurlijk te bezien.
 
De laatste tijd heeft iedereen het steeds over blurring. Is dat verschijnsel ook zo’n mooie toekomst beschoren? Daar heb ik zo mijn twijfels bij. Om te beginnen moet me van het hart dat ik het een verschrikkelijk woord vind. Het doet me denken aan blubber, aan vaag gerommel in de marge, aan graantjes meepikken. Kortom: aan onduidelijke positionering, om het even in marketingtermen te zeggen. Niettemin, het idee is me duidelijk, het gaat om branchevervaging, en dan met name de vervagende grens tussen (food)retail en horeca. In die zin drukt de term exact uit waar het om draait. 

Dag, taai reptiel

Een markant figuur uit de Nederlandse levensmiddelenbranche is van ons heengegaan, nu alweer bijna twee maanden geleden. Ik heb het over Jaap Louisse, jarenlang directeur van Trade Service Nederland (TSN), de organisatie die inkocht voor Schuitema (C1000) en Sperwer (Plus). Jaap is 80 geworden, een mooie leeftijd die voor een aantal andere branchegenoten die ons de laatste jaren zijn ontvallen, helaas niet was weggelegd. 
 
Bij mijn entree in de foodbranche, begin jaren negentig, trof Jaap Louisse mij als een scherpe denker, die in vele artikelen, interviews en presentaties feilloos de zwakke plekken in de sector wist bloot te leggen. Dat maakte hem niet bij iedereen geliefd, hoewel de meesten dat listig probeerden te verbergen. Daar prikte hij met een zeker genoegen doorheen. ‘Ik ben benieuwd hoeveel uitnodigingen voor voetbalwedstrijden ik nog krijg als ik straks met pensioen ben’, zei hij dan sarcastisch. Zelf wist Jaap ook wat relatiemanagement was. Als hij je als een waardevolle investering beschouwde, kreeg je elk jaar rond Kerstmis een fiks pakket boeken ter vergroting van je algemene ontwikkeling opgestuurd, allemaal hoogstpersoonlijk geselecteerd door de meester zelf en voorzien van een educatief commentaar.

La Place: cash cow of kat in de zak?

Bij het alom bejubelde La Place, Jumbo’s laatste trofee, moet ik vooral aan Edah denken. Lange tijd een zeer succesvolle supermarkt, een ware moneymaker, die op het eind schaamteloos werd uitgemolken om de teleurstellende resultaten van zusterformules te compenseren. Dat gebeurde al onder de vlag van de Vendex Food Groep, en kwam tot een hoogtepunt in de jaren na 2000, toen de steady cash flow van Edah werd misbruikt om het desastreus afgelopen Konmar-avontuur te financieren. 
 
In feite was toen al de kiem gelegd voor de uiteindelijke ondergang van de formule. Want geïnvesteerd werd er niet, waardoor de Edah langzaam van binnenuit werd uitgehold. Een heldhaftige poging van Laurus’ laatste ceo Harry Bruijniks om de formule onder de naam ‘Edah Lekker & Laag’ nieuw leven in te blazen, mislukte. Edah was al te ver heen, en kon de plotselinge transformatie naar een Leader Price-achtige opzet (de discountformule van moederconcern Groupe Casino) niet aan. De keten, op sterven na dood, moest roemloos in plukken worden verkocht, de formulenaam was letterlijk waardeloos geworden.

Geen woord Grieks

In de afgelopen maanden hebben we ons keer op keer kunnen verbazen over de gekmakende onderhandelingstechnieken van het duo Tsipras en Varoufakis. Nu is het heel makkelijk om de Grieken weg te zetten als gestoorde gekken, in de naïeve veronderstelling dat het er qua onderhandelen bij ons véél professioneler aan toe gaat. Maar dan moet ik u toch teleurstellen. Want neem nu de onderhandelingen rond de Varkens van Morgen, waaruit het CBL onlangs is ‘weggelopen’. Daarin valt minstens evenveel surrealistische waanzin te ontdekken als in de Griekse politiek.   
 
Het is misschien goed erop te wijzen dat de soap in onze sector rond de verbetering van dierenwelzijn al gauw een jaar of tien duurt. Tien jaar waarin aanzienlijk meer resultaat had kunnen zijn geboekt als de betrokken partijen van meer verantwoordelijkheidszin hadden blijk gegeven. Maar zulks gaat uit van de veronderstelling dat iedereen van goede wil is en dat is bij bijvoorbeeld het CBL maar zeer de vraag.

Even wennen

De omzet van supermarkten zal in 2014 ongeveer gelijk zijn aan die in 2013, verwacht GfK. Geen groei. Dat is even wennen. Mogen we ons niettemin gelukkig prijzen? Je zou zeggen van wel. De foodretail is redelijk ongeschonden door de crisis gekomen. Maar het is ook oppassen geblazen. Want diezelfde crisis heeft ervoor gezorgd dat er meer op de korte dan op de lange termijn werd geschakeld, en dat kan flink pijn gaan doen.

Tot over tien jaar!

 

In een landelijk dagblad lees ik wat er tien jaar geleden aan technologische trends werd voorspeld en wat daar anno 2014 niet/wel van is uitgekomen. Altijd leuk. Ik noem er drie.

Eén: laptops gaan de markt veroveren. Klopt, maar niemand voorzag dat zij met de snelheid van het licht zouden worden ingehaald door tablets. Een tweede profetie: Bluetooth wordt het helemaal, want het maakt snoertjes voor muizen en toetsenborden overbodig. Geen mens die in de gaten had dat snoerloze luidsprekers voor de smartphone (Bose, Sonos, Harman Kardon) het echte gat in de markt waren. De laatste. Draadloos internet, zo verwacht men in 2004, wordt straks standaard aangeboden door hotels en luchthavens. De werkelijkheid anno nu: UPC, Ziggo en KPN laten voorbijgangers op straat gebruikmaken van de modems in de huizen die zij passeren. Wifi is overal.

Blij met bio?

Het biologisch assortiment zit in de lift. Met een omzetgroei van 14,3 procent in 2012 behoort bio onmiskenbaar tot de winnaars binnen het levensmiddelenassortiment, en dat midden in een zware recessie.

Paraplumerk Bio+ verwacht dit jaar door de magische omzetgrens van € 1 miljard heen te breken. Het assortiment telt inmiddels meer dan 300 producten, die worden gedistribueerd in ruim 2.500 Nederlandse supermarkten. Daarnaast is Bio+ verkrijgbaar in out of home en bij speciaalzaken. De totale omzet van Bio+ steeg van € 457 miljoen in 2006 naar € 978 miljoen in 2012. Daarvan werd € 491 miljoen, dus de helft, besteed in de aangesloten supermarkten. Verbazingwekkend wat een heldere marketingstrategie en een veranderend maatschappelijk klimaat samen kunnen bewerkstelligen…

Een groots gebaar

Waar zijn ze toch gebleven, de pioniers van de kruideniersbranche? Ik bedoel een Hoogvliet, een Van den Broek, of een Zwanenburg. Ja, waar ze uithangen weet ik ook wel: in een villa aan het Caraïbisch strand, of in een Zwitsers chalet. Maar ik bedoel het uiteraard overdrachtelijk. Waarom horen we toch zo weinig van deze pensionado’s aan wie we zo veel verschuldigd zijn? Waarom is er geen instituut dat hun naam draagt, of een opleiding, of desnoods een vergaderzaal?

Joost mag het weten

Kent u het ‘debat’-programma Avondspits van Joost Eerdmans? Een van de weinige programma’s op de radio waar een onvervalst rechts geluid – strenger straffen, ambtenaren zijn lui, uitkeringstrekkers deugen niet – te horen valt.

Ik zal het maar eerlijk bekennen: ik geniet er altijd met volle teugen van, vooral vanwege de presentator. Joost is zo’n beetje de enige ex-LPF’er die er loopbaansgewijs genadig vanaf gekomen is. Hij mag zichzelf niet alleen elke werkdag geestelijk masturberen voor de radio, maar is daarnaast wethouder Wonen, Verkeer, Beheer en Dierenwelzijn in Capelle aan den IJssel. Ik mag hem graag. Je schrikt soms van de harde woorden die hij eruit knalt, maar tegelijkertijd weet je dat hij het allemaal niet zo bedoelt. Die bril, die vette lokken! Het is eigenlijk een lieve jongen.