De blockchain als utopie: het nieuwste ict-ejaculaat

0
En ja hoor, daar zijn ze weer, de naïeve, onverbeterlijke nerds die ons een ideale wereld voorspiegelen waarin dankzij nieuwe technologie niets meer hetzelfde zal zijn. En het toverwoord is ditmaal: blockchain! Best grappig om, luttele weken na de ontmaskering van datadief Zuckerberg, het interview terug te lezen dat FoodMagazine in januari had met ict-nerd Guido van Gageldonk. Guido studeerde industrial design aan de TU Delft en denkt dat hij vanwege zijn ‘wiskundige achtergrond’ ook iets mag vinden van retail. Of, nog iets preciezer, dat hij het einde van de supermarkt mag voorspellen. Want die is ten dode opgeschreven, tenzij hij net zo efficiënt wordt als Amazon.
Op Guido’s Linkedin-profiel prijst hij zichzelf aan met de kreet: ‘Ik ben van morgen!’ En trots dat-ie daarop is. ‘Ik ben 34 jaar en lees al geen krant meer.’  Ook de supermarkt moet van Guido van morgen worden. Wat dat inhoudt? Zo veel mogelijk de boodschappen thuisbezorgen, met een box in je tuin waar de bezorger de boodschappen in kwijt kan, de meeste winkels afstoten, want winkels zijn alleen nog iets voor bejaarden, vooral niet investeren in belevingswinkels als de Foodmarkt, want dat heeft niks met efficiëntie te maken, en jawel, daar istie weer: Albert Heijn, regel jij mijn boodschappen maar met de zelfbestellende koelkast! En dat alles mogelijk gemaakt door de blockchain, want die kan met behulp van algoritmen ‘vertrouwen automatiseren’. Daardoor heb je geen controlerende instanties meer nodig en geen tussenpersonen, waardoor alles véél makkelijker en efficiënter wordt: ‘Het wordt de geboorte van het nieuwe internet.’
Waar hebben we dergelijke utopistische prietpraat toch eerder gehoord? Dan moeten we twintig jaar terug in de tijd. Vlak voor het jaar 2000 voorspelde de ene na de andere goeroe de fantastische nieuwe wereld die zou ontstaan dankzij internet. New Rules for the New Economy, van Kevin Kelly, was zo’n in boekvorm gegoten ict-ejaculaat. Er zou vrede op aarde gaan heersen, economische crises zouden nooit meer voorkomen, een wereld van overvloed, waarin de aloude wet van vraag en aanbod niet meer zou opgaan, was in aantocht. En wat kregen we in werkelijkheid? Het barsten van de internetbubbel, Nina Brink, de kredietcrisis.
Die kennis heeft Guido natuurlijk allemaal niet in huis. Staan we niet van te kijken hoor, want we weten al lang dat beta’s een beetje wereldvreemd zijn. Die lazen veertig jaar geleden ook al geen krant, en hadden ook toen al geen idee hoe de samenleving in elkaar zit. Laat ik het dan maar even heel duidelijk zeggen. Blockchain heeft ongetwijfeld veel voordelen, hoeveel precies, dat moet nog blijken. Voor wat betreft de verduurzaming van het voedselsysteem denk ik vooral aan de betekenis die blockchain kan hebben voor de borging van het snel opkomende begrip ‘due diligence’, waar fabrikanten en retailers ongetwijfeld plezier van kunnen hebben. Maar – en nu komt er een héééle grote maar: wij willen geen ‘automatisering van vertrouwen’, want dan krijgen wij geautomatiseerd misbruik. Zuckerberg sucks. We willen ook geen zelfbestellende koelkast, want wij wantrouwen bedrijven die alles van ons (willen) weten.
Privacy is een mensenrecht, malle nerds, laat dat nou eindelijk eens doordringen tot jullie bits en bytes. En Guido: die koelkast is niet van morgen hoor, die stond dertig jaar geleden al in het Huis van de Toekomst van Chriet Titulaer. Is niks geworden al die jaren, en zal ook nooit wat worden. Want al zijn we dan niet van morgen, we zijn ook niet van gisteren.