Erik Hemmes: ‘0,7% extra nettowinst bij gemiddelde supermarkt’

0
Leestijd: 4 minuten

Erik Hemmes van Erik Hemmes\Retail Advies schrijft elk jaar een ‘nieuwjaarsbrief’ aan relaties. In zijn recentste brief zegt hij een gemiddelde supermarkt met een weekomzet van € 250,000 afgelopen jaar € 91.000 meer nettowinst heeft behaald. En: hij verbaast er zich over dat fabrikanten geen langetermijnplan lijken te hebben voor een goede positie in het schap.

Erik Hemmes: leest u FoodPersonality, dan kent u hem of kunt u hem kennen van de foto’s van supermarkten en andere levensmiddelenwinkels uit het buitenland in dat blad, elke maand een andere formule, of het nou Edeka is of Delhaize of Carrefour of Whole Foods – zie bijvoorbeeld de foto van hem, van eind 2019, als hij zich door een andere bezoeker laat fotograferen in de allereerste Amazon Go in de Amerikaanse stad Seattle. Hemmes schrijft elk jaar op Nieuwjaarsdag een ‘nieuwjaarbrief’, en die gaat naar zo’n 360 directieleden van supermarktbedrijven en levensmiddelenfabrikanten. Desgevraagd: Hemmes doet dit al sinds 1994. Toen was de ‘oplage’ hoger, maar de concentratietendens doet ook hier z’n werk.
Zijn brief bevat altijd overpeinzingen en overwegingen over branche-ontwikkelingen gedurende het jaar dat achter ons ligt, en wat er wellicht komen gaat.

In zijn nieuwste brief meldt hij dus een extra nettowinst van € 91.000 voor een gemiddelde supermarkt. Nielsen heeft een marktgroei van meer dan 8% bekendgemaakt. En dat geldt natuurlijk niet voor de convenienceformules in binnensteden en grenssupermarkten, maar voor de andere: “8% plus levert wel 2% brutomarge op en netto komt dat al gauw uit op 0,7%, oftewel € 91.000 voor een gemiddelde supermarkt met € 250.000 omzet per week.”

Investeren in technologie

Hij wijst er verder op dat de eigenaren en families van regionale supermarktketens er ‘financieel gunstig’ voor moeten staan, omdat zij vaak ook actief zijn in onroerend goed. “De prijsstijgingen zijn elke huizenbezitter bekend.”

Hemmes wijst er ook op dat regionale formules niet altijd even goed investeren in technologie, waardoor zij een achterstand kunnen oplopen bij landelijke formules als AH en Jumbo. Dat hoeft niet eens e-commerce te zijn, hij geeft als voorbeeld de ontwikkeling van zelfscanning en wijst erop dat het mogelijk is dat klanten zelfscanning zo graag gebruiken dat ze er mogelijkerwijs voor naar een andere supermarkt gaan. Niet of niet voldoende investeren kan het verschil groter maken met formules die wél investeren. Wie dat niet doet, kan dat gaan merken. “De situatie kan aanleiding zijn om dan te gaan samenwerken/overgenomen te worden.”

Groeien met winkels steeds moeilijker

Erik Hemmes noemt daarbij als voorbeelden: 1/ Jumbo samen met Plus en/of Coop, 2/ Deen met of wel Jumbo, of AH, 3/ Boni alsnog met Nettorama of met Dirk (‘alsnog’, omdat Boni- en Nettorama-eigenaren Bouke van der Wal en Jaap Bastmeijer al eens met elkaar hierover gesproken hebben), 4/ Spar, Van Tol etc. samen met Coop, 5/ Boon en Coop en 6/ zelfs Vomar, Hoogvliet en Deen, maar dan met het voorbehoud: één formule voor 219 winkels en 6% marktaandeel in Noord- en Zuid-Holland, maar: dat zou ook een tour de force worden als eigenaren hun eigen formule niet willen zien verwateren of verdwijnen.

“Vergeet niet dat groeien met meer winkels steeds moeilijker wordt. In de eerste jaren na 2000 namen regionale alsnog talloze winkels over van collegaformules die liever verkochten. Dat lukt nu niet meer zomaar.”

Langetermijnvisie op schappositie

In zijn brief maakt Erik Hemmes ook gewag van ’tienjarenplannen’. “Waar willen wij staan in de supermarkt of andere kanalen? Hoe krijgen we herkenning al of niet via blokpresentaties (…)”. Die term, dat vragen we bij hem na, want ‘tienjarenplannen’ bij fabrikanten, daar hebben we eigenlijk nog nooit over gehoord – ja, oké, dat grote Unilever-plan van meer omzet en meer verduurzaming tegelijk, onder toenmalig ceo Paul Polman, maar dat is niet waar Hemmes op doelt. Hemmes: “Ik heb met opzet ‘tienjarenplan’ gebruikt omdat ik merk dat fabrikanten naar mijn idee doorgaans niet verder kijken dan twee of soms vijf jaar. En ik snap best dat een heel verre horizon door allerlei toekomstige gebeurtenissen ondoenlijk is. Maar het gaat me om iets anders. Ik zie steeds meer merkblokken, schappresentaties dus waarin een merk een enorme visuele invloed heeft.

Erik Hemmes - Amazon Go

Erik Hemmes in de eerste Amazon Go, in het Amerikaanse Seattle (foto: archief FoodPersonality)

Denk bijvoorbeeld aan Milka bij de chocolade, maar dat is zeker niet de enige. Als je dan als fabrikant ziet dat jouw merk, jouw herkenbare kleur, jouw artikelen nauwelijks nog opvallen, wat ga je daar dan aan doen? Ik vermoed dat voor zulke merkblokken stevige bijdragen worden betaald aan de formule waar de consument dat tegenkomt. Als je dat als fabrikant meemaakt, hoe ga je dat dan omkeren? Hoe ga je weer visueel sterk terugkomen in dat schap waar jij wilt staan? Ik denk dat je daar heel goed over moet nadenken. En ook: dat het veel jaren kan duren voordat je dat bereikt zult hebben. Maar ik hoor van fabrikanten nooit dat zij een langetermijnvisie hebben als gaat om hun schappositie.”

Onverwachte overnames

Nou we toch bellen… Deen met Jumbo en/of AH…? Plus met of zonder Coop met Jumbo…? “Ik zeg niet dat alle formules dan behouden blijven en ik heb ook niet alleen maar de makkelijk voorspelbare combinaties genoemd. We hebben in de geschiedenis van de sector vaker onverwachte overnames en samensmeltingen meegemaakt. De namen die ik aan elkaar gekoppeld heb, zal voor de een onvoorstelbaar zijn en voor de ander juist goed voorstelbaar. Het gaat om formules die bij elkaar passen als het om prijsniveau, assortimentsomvang en karaktertrekken als ‘no nonsense’ gaat.” Hoe dan ook, Erik Hemmes wijst hierop: de ene landelijke formule is allang bezig met een strijdplan voor e-commerce en investeert in de verbetering van apps etc., terwijl de ander bij wijze van spreken alleen het winkelassortiment en de actiekalender verandert. Gaat dat laatste een achterstand worden, waar stáán zulke partijen dan over vijf jaar?