Geef mij maar koffie die in mijn omgeving is geteeld

0
Leestijd: 3 minuten

Supermarkten en ‘lokale merken en artikelen’, het is ‘een dingetje’, sinds we het woord corona kennen. Tal van supermarktketens en supermarktondernemers beijveren zich met ‘lokale merken’. Dat gaat helemaal in tegen ‘inkoopconcentratie’. Maar zelfs Spar-ceo John van der Ent predikt ‘lokaal eten’, waarna Frank Quix van Q&A weer laat optekenen dat je dan ook de kilometers op het etiket moet zetten. En intussen roept een activiste dat er naast genocide ook een juridische entiteit van ‘ecocide’ moet komen. Ecocide? Het welbewust negeren van milieuschade, terwijl je wist dat het wel zo was. Stel je de juridische gevolgen daarvan eens voor…

Over FoodPersonality juli-augustus (één editie, voor de twee zomermaanden) kunnen we alvast verklappen dat er een artikel in de maak is over supermarktondernemers die streekproducten in hun assortiment hebben en wat ze daarmee doen, en ook niet doen. En soms zijn die streekproducten onderdeel van een hele reeks, met dezelfde naam; ‘streekmerken’ dus. (Nog even wachten: eind juli bij u op de mat.)

‘Lokaal eten en drinken’ maakt een enorme vlucht, onmiskenbaar, althans, als je de initiatiefnemers her en der aan het woord laat over regionale en lokale producten. Maar ook de ceo van Spar, John van der Ent, blijkt opeens (op LinkedIn) een voorstander van ‘zo lokaal mogelijk eten’. Wat ook wel weer bijzonder is, omdat een ceo altijd hoopt op zoveel mogelijk ‘inkoopconcentratie’ via zijn afnemende supermarktondernemers… ‘liever niet vreemd inkopen’, zogezegd. Maar daar trekt Van der Ent zich dus niks van aan, wat een compliment waard is: je mening uiten, terwijl je dat niet één-op-één met je belang overeenkomt. Goed voorbeeld doet hopelijk goed volgen.

Op die boodschap van Van der Ent reageert Frank Quix (directeur van detailhandelsdenktank Q&A) op datzelfde LinkedIn weer met de suggestie dat Spar dan op elk etiket van elk artikel het aantal afgelegde voedselkilometers zou moeten melden. Want: een vermelding van een hoeveelheid CO2 zegt de consument niks. Dat laatste klopt natuurlijk. Dat zegt niemand wat. Tenzij je econometrist bent van zoiets als het Louis Bolk Instituut.

Van de andere kant: voedselkilometers alleen.., dat zegt ook weer niet alles. Want een artikel dat niet ver van huis is geproduceerd, kan wel weer buitensporig ‘milieuschadelijk’ geproduceerd zijnvoor het milieu zijn. Terwijl een product van ver weg relatief weinig milieubelastend geproduceerd kan zijn, op de voedselkilometers na dan. Met andere woorden, het ene is concreet en begrijpelijk, het andere is moeilijk te vatten, maar benadert de werkelijkheid meer dan het eerste.

Bovendien: moet de consument de koffie, de thee en de wijn laten staan, omdat dat altijd van veraf is? Weg met al die avocado’s? (foto: de regio in Colombia waar avocado’s worden gekweekt, anders gezegd: moet de consument wachten om weer koffie, thee of wijn te gaan nuttigen zodra je die door de klimaatverwarming boven Leeuwarden kunt verbouwen? Zodat je eigenlijk tegen Provençaalse wijnboeren, Ethiopische koffiebonenverwerkers en Srilankese theebladplukkers zegt: zoek maar een andere baan, ik koop jouw spul niet meer, want te ver weg?

Deze kwestie is veel-te-veelomvattend voor één simpele soundbite. Een artikel zou op het etiket moeten hebben staan: de nutri-score – helpt mee om je lijf gezond te houden – de eco-score – helpt mee om ‘jouw planeet’ gezond te houden… gétver, ‘jouw planeet’! Trump dat je bent – de ‘betalings-score’ – helpt mee om de inkomsten van mensen vóór jou in de keten gezond te houden – en voor de rekkelijken onder ons de ‘dierengeluks-score’ – ik peuzel van deze kip wel zomaar de dij op, maar ze was zielsgelukkig op al dat land waar ze met haar poten overheen kon schrapen, en haar dood, dat heeft ze niet eens gemerkt, ongeveer zoiets bij elkaar.

Maar ja, koffie, avocado, wijn uit Australië, ‘authentiek Libanese hummus’, blauwschimmelkazen uit het Franse departement Aveyron, echte ‘spianata’ uit omgeving Rome… kom maar op met dat al dat lekkers. Maar ja, voedselkilometers.

En dan worden we diezelfde dag met een mening in NRC Handelsblad geconfronteerd. Ene Jojo Mehta is al jaren aan het strijden voor de erkenning van een ‘milieumisdaad’ als onderdeel van ons volledige juridische stelsel. Dat noemt zij ‘ecocide’, het welbewust schade toebrengen aan moeder aarde, vergelijkbaar met ‘genocide’ in de betekenis van het welbewust uitroeien van bevolkingsgroepen. En zij zegt: nog vier, zeg, vijf jaar. En dat is het onderdeel van de jurisdictie, wereldwijd.

Nog een stap verder. Zoals jaren geleden tabaksfabrikanten enorme boetes moesten betalen omdat zij wisten dat tabak roken ongezond was, maar dat niet meldden… zo zullen bedrijven over vijftig jaar enorme boetes moeten betalen voor initiatieven en processen die duidelijk milieubelastend waren, maar dat niet meldden… En dus: zien we, analoog aan dat beeld, Walmart, Lidl, Edeka, Carrefour, Migros en ook Albert Heijn en Jumbo en Plus en noem ze maar op allemaal boetes betalen in 2065, omdat ze heel goed wisten dat die Franse blauwschimmelkaas en die Ethiopische koffie veel te veel voedselkilometers bevatte. En de eigenaar van de avocadogroothandel zit dan allang een straf uit van vijftien jaar cel.
Dit is toch gewoon een perverse fantasie, mogen we hopen?