‘Gooi rotte eieren naar de jacht van Bezos’

0
Leestijd: 3 minuten

In de Groene Amsterdammer haalt columnist Ewald Engelen geen spaan heel van het jacht dat Amazon-baas Jeff Bezos heeft besteld bij Oceanda, jachtbouwer te Alblasserdam. Waarschijnlijk wist u dít al; als dat jacht van Bezos van Alblasserdam de Noordzee op moet, demonteert gemeente Rotterdam de monumentale brug ‘de Hef’. Anders kan Bezos’ jacht er niet onderdoor.

Vinden we daar wat van? Ewald Engelen, ‘financieel geograaf’ en o.a. hoogleraar aan de faculteit van maatschappij- en gedragswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam én columnist in de Groene Amsterdammer, vindt er dit van… het is niet zijn héle column:

‘Inmiddels heeft zich een nieuw schip als symbool aan ons collectieve bewustzijn opgedrongen. Ik heb het uiteraard over de driemaster van de baas van Amazon, Jeff Bezos, die momenteel voor een bedrag van een half miljard dollar bij jachtenbouwer Oceanco in Alblasserdam wordt gebouwd en zijn voltooiing nadert. Het zou om een zeiljacht gaan met een lengte van 127 meter lang en een hoogte van 55 meter, dat, aldus persbureau Bloomberg, een nieuwe standaard zet in de wonderlijke wereld van de superjachten, met veel nog niet prijsgegeven bijzondere details.

Om straks het ruime sop te kunnen kiezen moet het jacht echter over de Nieuwe Maas door de Rotterdamse Koningshaven heen. Het geval wil dat daar de iconische Hef het jacht de doorgang verspert: maximaal 44 meter hoog kan de muil van de brug worden geopend, te laag voor de masten van Bezos. En dus heeft het stadsbestuur, ondanks eerdere beloften aan de inwoners, toegezegd de brug nog een keer te ontmantelen om het jacht te laten ontsnappen.

Het is opnieuw de perfecte samenballing van een tijdperk, in dit geval van de coronapandemie die over drie weken zijn derde jaar ingaat en van het neoliberale karakter van de crisis waarmee het gepaard is gegaan. De maatregelen die de staat heeft getroffen om de verspreiding van het virus tegen te gaan en overbelasting van de zorg te voorkomen hebben namelijk grote herverdelende gevolgen gehad. Niet alleen hebben de miljarden aan monetaire verruiming door de centrale banken de vermogensongelijkheden verder opgeschroefd, zoals de krankzinnige prijzen van huizen en appartementen in de grote steden illustreren: goed voor beleggers, pech voor bewoners.

Ook het stilleggen of afknijpen van het maatschappelijk verkeer heeft sommigen sterk bevoordeeld en anderen benadeeld. De consumptieve bestedingen van huishoudens zijn namelijk niet gedaald tijdens de vier zogenaamde lockdowns. Wat er wél is gebeurd, is dat het ene retailkanaal (de middenstand met zijn fysieke winkels) is afgesloten en het andere retailkanaal (de internetplatforms van Bol, Coolblue, Zalando en, uiteraard, van Bezos’ Amazon) open is gebleven, met een massieve verschuiving in termen van werknemers, logistiek, omzet en dus winsten van het ene naar het andere kanaal tot gevolg.

In vergelijking met 2015 zijn de omzetten van webwinkels meer dan verviervoudigd, met grote uitschieters tijdens de wintermaanden van 2020 en 2021, toen Nederland op slot ging. Het winkelpersoneel rijdt nu pakketjes rond, de klant heeft de webwinkel ontdekt (en of hij ooit terugkomt is de vraag) en de van oudsher populistisch stemmende middenstander – de ‘petty bourgeoisie’, aldus Marx – bijt noodgedwongen op een houtje. En datzelfde is in de culturele sector gebeurd: het brood van Netflix, HBO, Disney Plus, Prime Video en Apple TV is de dood van bioscoop, museum, opera, poppodium en debatcentrum geweest.

De keerzijde van de aanstaande faillissementsgolf onder de Nederlandse middenstand, die door de financiële steun van de overheid alleen maar is uitgesteld, zijn de exorbitante inkomens- en vermogenswinsten van de eigenaren van de internetplatforms. Volgens Oxfam is het vermogen van de baas van Amazon gedurende de twee coronajaren met maar liefst 67 procent gestegen, tot de ongelooflijke som van 202 miljard dollar (176 miljard in euro, red.). Vijfhonderd miljoen dollar uitgeven aan een van de meest verspillende hobby’s voor rijkelui als het hebben van een eigen superjacht is dan een apennootje. En het betalen van een burgemeestertje voor de ontmanteling van een brug strooigoed.

Dat is wat dit tot zo’n veelbetekenende gebeurtenis maakt: na twee jaar coronamaatregelen zijn we definitief aanbeland in de neofeodale kastensamenleving waar Thomas Piketty al sinds 2014 voor waarschuwt. In die wereld zijn gewone burgers met hun bruggen nog slechts decorstukken in het leven van de superrijken. Als je dat weet, begrijp je een beetje beter waarom op Twitter – nog zo’n platform – de oproep circuleert om het schip van Bezos bij zijn doortocht op rotte eieren te trakteren. Missen kan je hem bijna niet!”