Hema als coöperatie: zou ‘moeilijk verhaal’ zijn

0
Leestijd: 3 minuten

Het initiatief om Hema als een coöperatie door het leven te laten gaan, zou een moeilijke weg zijn. Dat zegt Gert van Dijk, hoogleraar coöperatieve strategie van Nijenrode en voormalig lid van beheer van Rabobank, in Het Financieele Dagblad.

Van Dijk komt in een artikel aan bod met als onderwerp de hernieuwde belangstelling voor coöperaties in tijden van corona. De aanleiding klinkt wat vreemd, want ja, dat dan weer wel, in een tijd waarin veelvuldig om ‘verbinding’ wordt geroepen past het onderwerp zeker, maar daar staat tegenover dat om de zoveel jaar er een aanleiding is dat een krant of tijdschrift aandacht besteedt aan ‘de hernieuwde belangstelling voor de coöperatie’. Dus in die zin niet zo veel nieuws onder de zon.

Van Dijk heeft een bijzondere uitleg: “De meeste coöperaties in ons land zijn juist zo succesvol, omdat ze een strakke structuur hebben met een eendimensionaal ledenbelang: bijvoorbeeld alleen voor suikerbieten, niet voor aardappels; melkveehouders en geen geitenmelkers. Bij burgerinitiatieven zijn de belangen niet zo eendimensionaal. Dat zijn zogenoemde ‘multistakeholder’-coöperaties. Het initiatief om van de Hema een coöperatie te maken is een voorbeeld. Voor dat type coöperaties moet je de bestuurlijke vorm aanpassen en de democratische invloed van leden anders regelen. Anders leiden ze tot teleurstellingen. … Veel ondernemers zijn als de dood voor de mening van leden. Een leider moet luisteren. Ja, maar vaak luisteren ze alleen maar naar de gewenste strategie.”

Weten we het nog? Hema zou als een collectief van consumenten en beleggers door het leven kunnen gaan, dat was althans de inzet van onder meer Eerste Kamerlid Mei-Li Vos (PvdA), die herhaaldelijk de media op dit alternatief wees toen Marcel Boekhoorn in de clinch lag met de obligatiehouders van Hema. Meer belangen nastreven in één coöperatie is bijna niet te doen, zegt deze hoogleraar.

Met die mening raakt hij wel meer partijen, zeker ook uit de levensmiddelensector. Melkvee en geitenmelk? O, hij doelt op FrieslandCampina (heeft voor zover wij weten geen geitenhouders als lid). Suikerbieten? O, hij doelt op Suiker Unie, dat zich sinds deze maand tot Cosun Beet Company heeft omgedoopt. Maar hier zit ook een addertje onder het gazon van Van Dijk: ‘suikerbieten en aardappels’ moet je niet op één coöperatieve hoop gooien. Maar dat is wél het geval bij Cosun, dat naast die nieuwe ‘biet’-company immers ook Aviko als dochter heeft.

En misschien mag Coop hier ook eens over nadenken: immers, coöperatie van supermarktondernemers en supermarktklanten. Dat die twee verschillende belangen kunnen hebben, hoeven we niemand in de sector uit te leggen. Maar kom, wellicht heeft Coop ‘de bestuurlijke vorm’ en ‘de democratische invloed van leden’ allang aangepast en anders geregeld, zoals Van Dijk dat formuleert.

Voor wie dacht: ‘goh, ik hoopte dat dit over de Hema zou gaan’, even deze uitweiding: ‘op dit moment van het Hema-front niks nieuws’. Jumbo heeft bij monde van cfo Ton van Veen gemeld geen interesse in Hema te hebben. Ook Frits van Eerd zei al eerder: ‘nee, asjeblieft geen non-food erbij bij ons.’ Ahold Delhaize is er nu naar aan het kijken, maar volgens datzelfde Financieele Dagblad doet Ahold Delhaize dat alleen om te voorkomen dat Hema van bezit Jumbo wordt, waardoor Jumbo zo groot zou worden, de holding dan. Wat ook weer raar is; je vindt dat het niet nodig hebt en het kan een blok aan je been worden, maar je wil niet dat de ander het in handen krijgt. Je zou ook kunnen zeggen: juist wel, laat die ander er maar mee ploeteren.

Maar in dat geval lijken de tekentjes van interesse alleen maar een schijnvertoning; ‘ik, Ahold Delhaize, doe alsof ik het wil hebben, zodat Jumbo er toch nog trek in krijgt’, dan zou er sprake zijn van detailhandels-Stratego. (In het betaald voetbal hebben tycoons wel eens voor veel geld spelers gekocht om ze op de reservebank te zetten; zolang die speler maar niet bij de aartsrivaal speelde, Inter Milaan tegen AC Milaan, toen beide clubs nog Europese top waren. We bedoelen maar: ja, zoiets komt dus voor.)

Ahold Delhaize heeft, toen het Ahold was, Hema al twee keer in de etalage laten staan. Een van die twee keren belden die twee Britten van Lion Capital Ahold-ceo Dick Boer maar niet terug, aldus het onderhoudende boek over Hema van Stefan Vermeulen. En Ahold zag veel meer potentieel in Bol.com. Niet leuk voor Tjeerd Jegen en alle andere tompouceliefhebbers om dat zo te zeggen, maar dat Bol.com kopen is natuurlijk geen stomme zet geweest, online in coronatijd versus winkelstraten in coronatijd…