De mededingingsautoriteit is ‘om’: stimuleer bio

0
Leestijd: 3 minuten

Afgelopen maandag heeft de mededingingsautoriteit Autoriteit Consument & Markt (ACM) een rapport uitgebracht waarin het de voorstellen doet om de markt voor biologische artikelen te stimuleren. En wat zijn die voorstellen? Door ofwel het btw-tarief van biologisch te verlagen ofwel doordat de overheid subsidies verstrekt om boeren de kans te geven om van ‘gangbaar’ naar biologische teelt of veehouderij over te stappen.

Opmerkelijk in die boodschap is ook dit: volgens de ACM is de consument gewoonweg niet bereid om de meerprijs te betalen voor biologisch. En omdat de EU de consumptie en de productie van biologisch wil bevorderen vanwege klimaatdoelen, moet het dan maar met een lagere btw of subsidies. En anders krijg je de situatie dat de overheid boeren moet gaan onteigenen, aldus ACM-bestuursvoorzitter Martijn Snoep in een interview in de Volkskrant.

De ACM heeft dit rapport afgelopen maandag naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit rapport laat voor het eerst duidelijk zien dat de ACM niet meer alleen als ‘kartelwaakhond’ fungeert en daarmee als ‘hoeder van lage prijzen voor de burger van ons land’, maar ook mee moet en meedoet in de verduurzaming van eten en drinken.

Subsidies maken het voor boeren beter haalbaar om van gangbaar op biologisch over te stappen. En als meer boeren dat doen, stijgt het aanbod van biologisch. En daardoor kan de prijs van biologisch dalen. En daarmee krijgen biologische producten meer concurrentiekracht ten opzichte van gangbare producten.

De ACM noemt de weerstand van de consument tegen die doorgaans hogere prijzen voor biologische producten ‘een belangrijke belemmering’ voor de verduurzaming van landbouw en veeteelt. Met die suggesties zegt de ACM ongeveer hetzelfde als wat demissionair ‘landbouwminister’ Carola Schouten enkele weken geleden in tv-programma Zembla zei: die sprak zich uit voor een extra heffing op minder duurzame producten. Het ministerie van Landbouw, Voedselkwaliteit en Natuurbeheer was dan ook de opdrachtgever van het onderzoek van de ACM.

De ACM heeft in het onderzoek gekeken naar zes producten: uien, witte kool dan wel zuurkool, tomaten, peren, melk en varkensvlees. Eerder al had de ACM geconcludeerd dat de vraag naar biologische producten in Nederland te klein is om de Nederlandse agrosector massaal te laten overstappen op biologisch.

De verduurzamingskwestie is voor Nederland des te meer van belang omdat er niet alleen tomaten, melk of kippenvlees etc. voor alleen de Nederlandse afzetmarkt wordt geteeld of gekweekt, maar juist omdat Nederland zo’n enorm agro-exportproductieland is. De stikstofcrisis in een notedop.

Bestuursvoorzitter Martijn Snoep legt ook een en ander uit naar aanleiding van het rapport in een interview in de Volkskrant. Snoep wijst hierop: momenteel is 5% van alle agroproductie biologisch. En het EU-doel is: 25% in 2030.
Snoep bestrijdt dat lage marges op zichzelf een teken zijn dat een markt faalt, maar hij wijst wel op het ‘true price, true cost’-principe. “Negatieve externe effecten voor het milieu zitten niet in de prijs van gangbaar voedsel inbegrepen. Dit is een algemeen probleem met duurzaamheid in de landbouw, en wij zien dit aspect als marktfalen.”

De ACM noemt subsidies en btw-verlaging als optie, maar ook: de milieustandaarden voor landbouwproducten verder verhogen. Alleen: dat wordt weer lastig, omdat Nederland zo’n groot exportland is. Wil je die stevige concurrentiepositie behouden, dan zullen milieustandaarden internationaal omhoog moeten. Tussen die regels door klinkt het dat de Snoep en de ACM dat nog niet voor zich zien.

En wat zegt Snoep over het onteigenen van boeren, of beter gezegd, uitkopen? Als de vraag naar duurzaam voedsel in Nederland onvoldoende blijft maar je wil en moet toch verder verduurzamen, dan blijft alleen de krimp van de veestapel over als maatregel. “Met als uiterst en pijnlijk middel het onvrijwillig uitkopen van niet-duurzame boeren. Dit is natuurlijk gemakkelijk gezegd, maar voor individuele boeren is dit hard gelag.”

Daarnaast: vanaf november gaat de ACM meer op ‘inkoopmacht’ letten, dus de afnemers van die boeren (fabrikanten, supermarkten etc.). Late betalingen voor bederfelijk voedsel, lastminute-annuleringen, eenzijdige verandering van – oude – contracten, gedwongen betaling voor de verspilling van producten en weigering van schriftelijke contracten moeten daarmee tot het verleden gaan behoren.” Maar dan nog kan Snoep niet zeggen of de boer op de lange termijn daardoor een hoger inkomen zal krijgen.

Overigens, aan dit initiatief zien we weer hoe moeilijk het is om op papier actuele informatie te bieden die niet door internet, sociale media etc. achterhaald raakt. In een artikel van FoodPersonality oktober – die komende week verschijnt – wijzen we op het welles-nietes-spel van de verduurzamingsduwers versus de sector. Het gaat dan om een column van Christiaan Weijts, die de supermarkten ervan beticht ‘de mazen van de verduurzamingswetten’ op te zoeken (op blz. 12 en 13 van dat nog komende nummer). Waarbij ‘wij, van dat blad’ erop wijzen dat collectief verduurzamen onmogelijk is zolang je een ACM hebt die zulke initiatieven verbiedt. Maar nou blijkt juist dat de ACM juist veel meer in de richting van ‘verduurzaming gaat vóór’ denkt.