Nutri-Score: een Vinkje dat wel gaat vliegen

0

Na de dood van het Vinkje woedt er een stille strijd in de branche rond een nieuw gezondheidslogo. Voor het CBL en Albert Heijn staat het al vast. Het moet Nutri-Score worden, een systeem dat afkomstig is uit Frankrijk en nu ook in België en Spanje wordt ingevoerd. Nutri-Score is vergelijkbaar met het energielabel op huishoudelijke apparaten. Een product scoort een A, B, C, D of E, met bijpassende kleurtjes als hulpmiddel. Een A is donkergroen, een B lichtgroen, een C geel, een D oranje en een E rood.

Het systeem heeft de charme van de eenvoud, want het is simpel, misschien wel te simpel. Alle ingrediënten van een product, ‘goed’ of ‘fout’, worden op één hoop gegooid en dan komt er een soort gewogen gemiddelde uit, een oordeel over het product als geheel. Makkelijk te begrijpen, maar wie wil weten wat nu precies de boosdoeners in het product zijn, suiker of vet bijvoorbeeld, moet alsnog de ingrediëntendeclaratie raadplegen.

Grote fabrikanten zijn er niet blij mee, want veel producten zullen onder Nutri-Score vuurrood kleuren. Unilever, Nestlé, Mars, Coca-Cola, PepsiCo en Mondelez sloten zich daarom aaneen en bedachten het zogeheten Evolved Nutrition Label (ENL), een variant van het Brits/Ierse verkeerslichtsysteem. Anders dan Nutri-Score beperkt ENL zich tot ‘verdachte’ voedingsstoffen – vet, verzadigd vet, suikers, zout – die afzonderlijk met een kleurtje in beeld worden gebracht, bijvoorbeeld groen voor vet, en oranje voor suikers.

Dat laat ruimte voor nuance; op het een scoor je nu eenmaal vaak beter dan op het ander. Welke kleur een voedingsstof krijgt is afhankelijk van de portiegrootte, en de daaraan gerelateerde aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH).

Op ENL kwam kritiek, veel kritiek zelfs. Die had vooral betrekking op de keuze om niet de gebruikelijke 100 gram of 100 milliliter als rekeneenheid voor de kleur te nemen, maar de portie. Omdat dit een ongedefinieerd begrip is, kan de fabrikant met een simpele reductie van de portie al een gunstiger kleurtje tevoorschijn toveren.

Onder druk van ngo’s en consumentenbonden is ENL daarom nu van de baan. Van de zes initiatiefnemers beraden zich er nu vier op de volgende stap. Twee fabrikanten echter, Coca-Cola en PepsiCo, hebben aangekondigd door te gaan met het testen van afzonderlijke kleurcodering, maar dan in de basisvorm van het Brits/Ierse verkeerslicht. In tegenstelling tot ENL werkt dat gewoon met de standaard 100 gram of 100 milliliter.

In het Preventieakkoord is opgenomen dat de overheid uiterlijk 2020 met een voorstel komt hoe de consument front of pack voorgelicht moet gaan worden. Een verplichting opleggen kan de staatssecretaris echter niet, Europese regelgeving verbiedt dat. Toch voorspel ik dat de fabrikanten vroeg of laat door de pomp gaan en Nutri-Score tegen heug en meug zullen accepteren.

Feitelijk voeren zij een achterhoedegevecht: Albert Heijn en CBL hebben haast, want met Nederland erbij bestrijkt Nutri-Score een substantieel deel van West-Europa. Dat zet zoden aan de dijk in het Brusselse lobbycircuit, waar de Europese Commissie moet beslissen welk systeem uiteindelijk de voorkeur krijgt.

Rest de vraag waarom de retail voor Nutri-Score kiest, en niet voor het verkeerslicht. Het kernbegrip hier is legitimiteit: het verkeerslicht informeert, maar Nutri-Score legitimeert. Het oude Vinkje was verwarrend en had geen draagvlak. Het nieuwe Vinkje is een positieve afdruk van het oude. Consumenten begrijpen het en ngo’s staan erachter.

En Blokhuis? Die ziet dat het goed is. Het Vinkje was dus helemaal niet dood, maar alleen vleugellam. Met z’n mooie nieuwe vleugeltjes gaat het voor het eerst echt vliegen!

Frits Kremer