Een pluim voor Plus: geen Black Friday!

0
Leestijd: 4 minuten

Het Sinterklaasfeest moet behouden blijven! Dat zei een van de mensen onlangs in NRC Handelsblad, die geïnterviewd werden over de Nederlandse tradities. Mensen die niet in Nederland waren opgegroeid, maar bijvoorbeeld in Nederland waren gaan wonen omdat ze verliefd werden op iemand uit Nederland. Het was een vrouw uit Finland. Ze vond het feest eerst maar vreemd, maar ze ging het waarderen omdat Nederlanders vrijwel collectief een heilige vereren die niet bestaat, terwijl ze hun kinderen tot op een bepaalde leeftijd vertellen dat-ie wél bestaat. Erfgoed door de bril van een Finse.

Maar retailers zijn een meester in het afvlakken van tradities als hun dat zo uitkomt. Vroeger waren er vooral religieuze feestdagen, maar vroeger was er vooral armoe en had het geen zin om er nog een feestdag aan toe te voegen, de consument was immers zuinig en kocht vaak ook op de pof. Maar dat is lang geleden.

Sinds de opkomst van welvaart voor iedereen in de jaren zestig (in de westerse samenleving, althans) komen er steeds meer feestdagen bij. Feestdagen waarin de detailhandel de consument verleidt om extra aankopen te doen. Natuurlijk, je geeft je kinderen cadeautjes met Sinterklaas, je pakt uit met het kersdiner, je pakt met Oudejaarsavond uit met oliebollen en champagne, je geeft je allerliefste bloemen of bonbons met Valentijnsdag, je maakt er met het gezin en/of bezoek een mooie paasbrunch van en zorgt dat kleine kinderen eieren in de tuin moeten zoeken, cadeautje voor moeder op Moederdag, cadeautje voor vader op Vaderdag en je zorgt voor extra pompoenen in huis met Halloween.

De nieuwste loot aan de feeststam is Black Friday. Waarom komt die nou weer vandaan? Van internet. Black Friday bestond tot aan pakweg het jaar 2000 niet in Nederland. Het is import, vanuit de VS. Net als Halloween. Maar daar zit voor kinderen nog een leuke avond aan vast. Black Friday, iets leuks doen? Geen idee. Het komt eigenlijk vooral: vanuit internetretailers uit de VS. Zoals Amazon. Maar Chinese internetretailers als Alibaba etc. deden flink mee. Consumentisme oppeppen, want handel is handel en omzet is omzet. Omzet is vooral ook: geld dat retailer a binnen wil krijgen omdat retailer a bang is dat anders retailer b dat geld binnenkrijgt. En als de consument steeds meer online gaat kopen, zeker als het non-food is, dan komt er ook een feest als Black Friday bij.

En nu doet dus iedereen uit de detailhandel mee. Kom, consument, vier Black Friday! Hoe vier je eigenlijk Black Friday? Van Sinterklaas, kerst, Carnaval weten we wat het gebruik voorstelt. Maar wat is Black Friday als ‘feest’? Helemaal niks.

Black Friday is de dag waarop Amerikaanse detailhandelaren iets zagen: het is de vrijdag na Thanksgiving (de vierde donderdag van november), en dan beginnen de eerste kerstaankopen. En dan ziet het in de winkelstraten zwart van de mensen. Andere verklaring: het is de dag waarop medewerkers van winkelketens zich ziek melden omdat na dat traditionele diner met kalkoen – we zitten nog steeds in de VS – ook iets te veel drank genuttigd hebben en detailhandelaren veel drukte in de winkelstraat zien, maar zelf met te weinig mensen zitten. Nog een verklaring: het is de dag waarop detailhandelaren voor het eerste meer omzet dan kosten maken, en vanaf dan schrijven ze zwarte cijfers (winst), in plaats van rode cijfers (verlies). Die laatste verklaring blijkt trouwens twijfelachtig te zijn.

Dus voor Nederlanders is het eigenlijk een lege huls. Maar niet getreurd, detailhandelaren doen er allemaal aan mee. Schrijver dezes heeft deze week flink wat folders doorgenomen (saai werkje, hoor). Folders van meubelwinkels (een bankstel goedkoper, speciaal vanwege Black Friday), drogisterijketens (cosmetica om jezelf of een ander te verwennen, want? Black Friday!), de folder van de ANWB (Black Friday, jazeker: met kleding voor buitenshuisactiviteiten), de Hema (wijn, koffiebonen, kleertjes, noem maar op), witgoedzaken (wasmachines goedkoper, speciaal vanwege Black Friday), de Praxis (goedkopere boor… Black Friday!), een plaatselijke computerzaak (notebook in de aanbieding! Black Friday!), de keten ‘Totaal Bed’ (Black Friday! En dus een goedkoper boxspring!) En zo kunnen we doorgaan. Dit was maar een kleine selectie.

En ja, de kruideniers doen ook mee. Aldi? ‘Merry Black Friday?! Natuurlijk wel’, voor Aldi is Black Friday dus al een beetje een kerstfeest. Met? Een koffiezetapparaat, een raclette-steengrill etc., etc. Lidl heeft zelfs een aparte ‘Black Friday’-folder. ‘Alléén op Lidl.nl’. Alleen Lidl? Denk even aan die stapel folders. Albert Heijn ook? Ja. ‘Bekijk al onze Black Friday-deals op pagina 22 t/m 36!’. Keukenapparaten, fietshelmen (zwarte, handig voor als je bij Gorillas werkt), pantoffels… maar ook Robijn, Dove, Gillette, Oral-B en Dreft. Wasmiddelen met extra korting of volume vanwege Black Friday. Creatief allemaal, zekers. Net zozeer een feestartikel als een boxspring.

Bij Plus…. Hé, helemaal geen Black Friday! Complimenten, Plus!
En deze is ook leuk; een kabelmaatschappij genaamd Caiway wil iets met glasvezel vanwege Black Friday. Kennelijk omdat het rijmt.

In al die folders, trouwens, is Black Friday geen zwarte vrijdag, maar een hele week. Retailers zoeken graag onderscheidend vermogen. Plus slaagt hier – in deze willekeurige steekproef – het beste in. Terug naar de boodschap van die Finse vrouw: Sinterklaas moet behouden blijven. Dat vinden retailers natuurlijk ook, want ook Sinterklaas is omzet. Maar als ze de kans krijgen om die sinterklaasperiode danig te verstoren door een zwarte vrijdag, dan hebben ze daar geen enkel probleem mee.
Geen regenboog-Piet, geen Zwarte Piet, maar een Zwarte Vrijdag. ‘We staan midden in de samenleving’; dat zeggen retailers graag over zichzelf.