De transitie houdt niet op bij Shell

0
Leestijd: 4 minuten

Afgelopen dinsdag was er in Den Haag een moment van een overhandiging van een petitie. De petitie kwam van ‘Alliantie Voeding voor de Gezonde Generatie’ en ‘Team Gezonde Voeding Nu’. We zien op de foto (bron: ANP) Gera de Grauw van de Hartstichting (helemaal links) en Roy van der Ploeg van de Maag Lever Darm Stichting helemaal rechts, met tweede van links Lisa Westerveld van GroenLinks en derde van links Attje Kuiken van de PvdA (wat een zin met veel links, zeg, letterlijk en figuurlijk). Westerveld en Kuiken namen de petitie aan, verder nog blijken Caroline van der Plas (BBB, die ‘nieuwe boerenpartij’), Jeanet van der Laan en Tjeerd de Groot (D66), Jasper van Dijk (SP) en Vicky Maeijer (PVV) er ook bij te zijn geweest.

Daarnaast waren er ook politici die de petitie online in ontvangst namen, zoals Liane den Haan (eenpersoonspartij Fractie Den Haan, u weet wel, tot voor kort 50Plus), Eva van Esch (Partij van de Dieren), Maarten Hijink (SP) en Thom van Campen (VVD).
Voorzitter van de commissie VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) Fleur Agema (PVV) heeft al toegezegd dat de boodschap in komende debatten over voeding en preventie ‘meegenomen wordt’.
Nee, gezond eten is dus niet een kwestie van ‘links van het midden’.
Voor wie denkt: wat Shell ruim twee weken terug is overkomen… ‘O, blij dat ik niet in de fossiel industrie werk!’. Het houdt niet op bij Shell.

De ‘petitie’? Die is dus van Alliantie Voeding voor de Gezonde Generatie’ en ‘Team Gezonde Voeding Nu’.
Eh… en dat zijn? De eerste is een dwarsverband van ‘gezondheids-ngo’s’, zoals de Maag Lever Darm Stichting, de Hersenstichting, het KWF, het Longfonds, de Nierstichting, Alzheimer Nederland, de Stichting ALS Nederland, Trombosestichting Nederland en het Epilepsiefonds. Team Gezonde Voeding Nu is een ngo met Nederlandse burgers als achterban.

Die ngo’s die we hier noemen, die krijgen wellicht soms ook gewoon donaties van levensmiddelenfabrikanten. Of van supermarktketens. Hebben we niet gecheckt, hoor. Wie hiertegen bezwaar maakt, mail ons maar gewoon. Maar we hebben een hoofd vol e-mails en beelden van, zeg, Deen en Pink Ribbon, Nettorama en Kika, en tal van andere ngo’s die een cheque krijgen. Met een foto van een kruidenierspersoon links die geeft en een ngo-persoon rechts die ontvangt, in een supermarkt. Allebei ‘even lachen, zeg whisky!’, zegt dan de fotograaf van dienst.

Maar hoe dan ook, die ‘alliantie’ zet zich in deze tijd van de kabinetsformatie in voor fermere maatregelen om de consumptie van ongezond eten tegen te gaan. Ze willen meer wet- en regelgeving voor (on)gezond eten en drinken.
Dit speelde al in de aanloop naar de verkiezingen. Denk aan discussiemomenten met politici over suikertaks, frisdrankentaks, een verlaging van de btw van agf etc. Tot aan: het niet meer presenteren van ongezonde producten op ‘ooghoogte’ van het schap. Nou, toe maar.

Dat was in de campagnetijd. Maar tal van ngo’s lobbyen nu gewoon verder, ook in formatietijd.
Alliantie Voeding voor de Gezonde Generatie en Team Gezonde Voeding Nu melden in het persbericht ook dat ze willen bestrijden wat politiek Den Haag en de gesprekspartners als CBL (de supermarktketens) en FNLI (de levensmiddelenfabrikanten) hebben afgesproken. Zeg maar: dat contract met Paul Blokhuis.

Het klinkt zo: “Het Akkoord Verbetering Productsamenstelling tussen het ministerie van Volksgezondheid (VWS) en de voedingsmiddelensector (looptijd 2014 t/m 2020) heeft door vrijblijvende afspraken met de industrie veel te weinig bereikt. Recent onderzoek van het RIVM toont aan dat met de stappen die fabrikanten de afgelopen jaren hebben gezet, Nederlanders maar een snufje zout en twee suikerklontjes minder binnenkrijgen. Het effect van de afspraken over verzadigd vet is niet doorgerekend, omdat er te weinig afspraken over zijn gemaakt. De schappen staan dus nog steeds vol met ongezond eten en drinken. Ongezonde voeding is na roken de belangrijkste vermijdbare doodsoorzaak, met bijna 13.000 doden per jaar. Zo’n 350.000 kinderen en 7 miljoen volwassenen in Nederland hebben overgewicht, waarvan een groot deel obesitas. Ongezonde voeding zorgt bovendien jaarlijks voor 6 miljard euro aan zorgkosten.”

Met andere woorden, daar waar ngo’s als Foodwatch altijd al fel ageerde tegen de levensmiddelensector en de marketing van bewerkt eten, zijn het nu ook al deze ngo’s die zich feller gaan verzetten tegen wat de sector en de politiek zijn overeengekomen.
Overigens, die petitie… De beide ngo’s hebben het over ‘maar liefst 16.000 handtekeningen’! Maar ja, 16.000. Op 17 miljoen Nederlanders kun je dat net zo goed als een enorm mager resultaat zien.
Maar mager is in dit geval ook goed. Want: mager is geen overgewicht.

6 miljard euro aan zorgkosten door ongezonde voeding. Is dat veel? Ja, klinkt wel zo. Maar het is maar hoe je het bekijkt. Wopke Hoekstra gaf 4 miljard aan Air France-KLM. Oké-oké, dat gezegd hebbende: daarmee willen we niets afdoen aan de relevantie van de boodschap van deze ngo’s.

Deze week staat Coca-Cola op de voorpagina van de AH-folder. 1 + 1 gratis. En Cristiano Ronaldo weet dit niet.
Op de Plus-folder op de voorpagina; Bud, Bavaria en Hertog Jan. En Paul Pogba weet dit niet.

Op de Lidl-folder: bananen! Oké! Maar ook: Kordaat, het ‘ruziebier, qua Grolsch dan’. En bij Aldi: gemarineerde filetlapjes, Heineken en Calvé-mayo.

Fleur Agema, Attje Kuiken en de rest in Den Haag mogen best eens een keer die nee-nee-sticker van hun brievenbus pulken. Hoe vastgeplakt-ie ook zit.

Maar er is ook een keerzijde. Het EK. Calvé, Heineken, Hertog Jan, Coca-Cola, natuurlijk staan die op de folder tijdens zo’n toernooi. Dat is deels het verdienmodel van de supermarkt; leveranciers inplannen in de ‘actiekalender’. Stom? Ja, wellicht. Gebruikelijk? Ja, dát zeker. Dus alliantie, dus Attje, Fleur, Thom en de rest: Henk van Harn van AH, Olaf de Boer van Jumbo, Eric Leebeek van Plus, die weten hoeveel geld zij elk jaar van leveranciers naar binnen moeten halen en dat is een verdienmodel. Zij weten hoeveel dat is (wij niet). Krijgen supermarkten dan ook de gelegenheid om ‘op gecontroleerde wijze’ hun verdienmodel aan te passen, zodat ze alleen nog tomaten, avocado’s, broccoli, zuivel- en vleesvervangers op de voorpagina van hun folders krijgen zonder al dat geld ineens kwijt te zijn? Of: zonder te moeten tellen op een boete van de ACM?
Dat zou al een hoop schelen.

Maar daar gaat de Maag Darm Lever Stichting natuurlijk niet over. Net zoals Milieudefensie niet kan zeggen aan Shell welke olievelden het moet gaan verkopen. Transitie is nodig. Daar is niks tegen in te brengen. Maar transitie is ook triest.