Gouden toekomst voor ‘eerlijke halal’

Een groeiende groep consumenten met een islamitische achtergrond is in de supermarkt op zoek naar halal-producten. Deze consumenten willen er wel op kunnen vertrouwen dat halal ook echt halal is. Dat is geen vanzelfsprekendheid. Het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) werkt daarom nu aan een ‘white list’.

Eten is belangrijk voor moslims. Samen koken en eten zit ingebakken in de islamitische cultuur en blijft zeker niet beperkt tot de religieuze feestdagen. De Koran schrijft echter voor wat een moslim wel (halal) en niet (haram) mag eten. Op basis daarvan zijn de islamitische spijsregels tot stand gekomen. Volgens Martijn Hol, ceo van Anur Halal Food uit Giessen, leverancier van halal-producten aan onder meer supermarkten met merken als Wahid en Ikbal, zijn die islamitische spijsregels relatief eenvoudig, maar dienen ze wel strikt gevolgd te worden. “Wij maken daarom gebruik van Halal Correct, een internationaal geaccreditteerde certificeerder die ervoor zorgt dat zowel onze retailklanten als de eindconsument erop kunnen vertrouwen dat onze producten aan alle voorschriften voldoen.”

Dat vertrouwensaspect is volgens Abdulfatteh Ali-Salah, voorzitter van (voluit) Stichting Halal Correct Certification, cruciaal. Zeker in een afzetkanaal als de supermarkt, waar halal-producten nog een relatief recent verschijnsel zijn. “De eerste moslims in Nederland hadden wel zeven winkels nodig om halal boodschappen te doen, veelal winkels van geloofsgenoten die ze persoonlijk kenden. Op die manier konden ze erop vertrouwen dat de producten halal waren. Maar ook de moderne moslimconsument wil het liefst op één plek boodschappen doen en bezoekt daarom graag de supermarkt. Gecertificeerde halal-producten moeten in die context voor het vertrouwen zorgen. Maar dat gaat nog niet in alle gevallen goed.”

Nederlandse Halal Standaard

Dat is de reden dat het CMO, het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO), de officiële vertegenwoordiger van de moslimgemeenschap in Nederland, in actie komt. Het wil de eigen halal-standaard, waaraan het al jaren werkt, nu ook bredere bekendheid geven om certificerende bedrijven en instanties ertoe te brengen aan de standaard te voldoen. “Wij kunnen niemand dwingen, maar zullen onze achterban en andere betrokken partijen zoals slachthuizen, levensmiddelenproducenten en retailers erop wijzen welke certificeringsbedrijven voldoen aan de door ons ontwikkelde standaard, en wel in de vorm van een ‘white list’”, aldus Muhsin Köktas, voorzitter van het CMO.

Muhsin Köktas (voorzitter CMO): “Wij kunnen niemand dwingen, maar zullen onze achterban en andere betrokken partijen, zoals slachthuizen, levensmiddelenproducenten en retailers, erop wijzen welke certificeringsbedrijven voldoen aan de door ons ontwikkelde standaard, en wel in de vorm van een ‘white list’.

Het CMO krijgt als vertegenwoordiger van de tien moskeekoepels (die op hun beurt zo’n 380 moskeeën vertegenwoordigen) veel vragen over halal-producten. “Het houdt mensen bezig, vooral jongeren, merken we. Ze nemen geen genoegen met een simpel stempeltje. Ze willen erop kunnen vertrouwen dat de producten die ze in de supermarkt kopen ook echt halal zijn.”

De door het CMO ontwikkelde Nederlandse Halal Standaard (NHS) voldoet aan de regels zoals die in 56 islamitische landen worden gehanteerd en beschrijft tot in detail de criteria voor de halal-waardigheid van producten, de certificering en het toezicht daarop. Belangrijke partners als de NVWA (voedsel- en warenautoriteit ) en de VSV (Vereniging van Slachthuizen en Vleesverwerkende bedrijven) zijn geïnformeerd over de inhoud van de standaard.

Moslimklant ook koning

Zowel Anur als Halal Correct juichen de komst van zo’n ‘white list’ toe. Anur-ceo Hol: “Wij willen halal zo breed mogelijk beschikbaar maken. Een dergelijke lijst verhoogt de transparantie en is goed voor het vertrouwen in de markt en bij de consument. Veel gaat goed. Maar hoewel de richtlijnen op zichzelf helder zijn, lukt het kennelijk nog niet overal. Met zo’n lijst wordt de kennis op het gebied van eerlijke halal vergroot, maar wordt het ook makkelijker om voor de juiste certificering te kiezen.”

Abdulfatteh Ali-Salah (Stichting Halal Correct): “Ik vind dat alle vleesaanbieders – ja, ook de etnische retail en islamitische slagers – hun verantwoordelijkheid moeten nemen en de moslimconsument serieus moeten nemen. Ook de moslimklant hoort koning te zijn.” - Credit

Van Ali-Salah van Halal Correct zou het CMO nog wel een stap verder mogen gaan. Vanuit zijn praktijk merkt hij dat het noodzakelijk is het vertrouwen in halal verder te borgen. “In zestig jaar heeft halal hier een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Moslims vertrouwen op de juistheid wanneer een product zegt halal te zijn. Ik vind dat alle vleesaanbieders – ja, ook de etnische retail en islamitische slagers – hun verantwoordelijkheid moeten nemen en de moslimconsument serieus moeten nemen. Ook de moslimklant hoort koning te zijn. Dat betekent niet alleen halal-assortiment aanbieden, maar ook waarborgen dat de producten halal-gecertificeerd zijn door een erkende en geaccrediteerde partij. Nederland loopt in dit opzicht achter op bijvoorbeeld Frankrijk en Groot-Brittannië.”

Vragen naar herkomst

Een heet hangijzer als het gaat om certificering betreft kip en rundvlees en de gehanteerde slachtwijze. Om als halal aangemerkt te kunnen worden, mag er bij de slacht weliswaar verdoofd worden, maar dit moet volgens een omkeerbare (‘reversible’) methode gebeuren. Ali-Salah: “Pluimvee met gas verdoven is niet toegestaan. Dat wordt in geen enkel moslimland gezien als een acceptabele methode. En toch is er ‘gasverdoofd’ pluimveevlees op de markt waarop staat dat het halal is. Dat ondergraaft het vertrouwen. Het is onder moslims vrij gebruikelijk om elkaar te vragen naar de herkomst van producten om er zeker van te zijn dat wat ze eten ook echt halal is.”

Lees ook

‘Binnen afzienbare tijd heeft 10% van de consumenten een halal-vraag’

Het is dus geen detailkwestie, maar de essentie van halal als het gaat om vlees en vleesproducten, waarbij het uiteraard vooral om kip en rundvlees gaat. “Vandaar dat wij voor onze merken zo hechten aan een juiste certificering. Het is het bestaansrecht voor onze merken, met Anur in de etnische markt en Wahid en Ikbal in supermarkten”, aldus Jan Willem van Niekerk, directeur Product & Marketing bij Anur. “Zeker op het moment dat halal hard begint te groeien in supermarkten wil je het vertrouwen van deze klantengroep niet beschamen, lijkt me.”

Brief naar retail gestuurd

In absolute zin is de halal-markt in supermarkten nog relatief bescheiden, maar volgens Hol zal deze de komende jaren alleen al op basis van demografische ontwikkelingen gestaag doorgroeien. “Zo heeft één op de acht mensen in de generatie Z (tieners en jongvolwassenen, red.) al een halal-vraag. En uit onderzoek weten we dat deze groep weliswaar is opgegroeid met de westerse supermarkt, maar tegelijkertijd grote waarde hecht aan halal-producten, ook wanneer ze niet-praktiserend moslim zijn.”

“Niets is belangrijker dan kunnen vertrouwen op halal. Je wilt er vanuit kunnen gaan dat het gewoon goed halal is”, weet Merve Kaya (links) vanuit haar functie van community manager bij Anur. “Gelukkig is dat bij onze merken gegarandeerd; wij brengen alleen 100% eerlijke halal-producten op de markt”, aldus Gül Culdur, productmanager bij Anur.

Eerlijk en transparant, ook in de horeca

In dit artikel spreken Anur Halal Food, Halal Correct en het CMO vooral over de markt van thuisverbruik (etnische retail en supermarkten), maar ook in de horeca moeten klanten erop kunnen vertrouwen dat hun eten echt halal is wanneer hen dat wordt beloofd. Zeker als het gaat om kip- en rundvleesproducten is het grotendeels dezelfde keten met vergelijkbare uitdagingen. Hol: “Maar ook in de horeca is de groeiende populariteit onmiskenbaar. Kijk maar naar al die nieuwe etnische restaurants. En ze zitten allemaal vol.”
Een mooi voorbeeld van hoe het ook kan, is het toenemende aantal sportkantines dat volledig overschakelt op halal-gecertificeerde vleessnacks; net zo lekker en zo kan iedereen voluit meegenieten.

Een volgende belangrijke stap is aansluiting vinden bij de groeiende vraag naar producten met dierenwelzijnsgaranties, zoals het Beter Leven-keurmerk. Het Beter Leven-keurmerk verplicht gasverdoving bij pluimvee binnen hun richtlijnen. Helaas is deze verdovingsmethode niet verenigbaar met de internationale Halal-richtlijnen. Ali-Salah: “Halal en dierenwelzijn sluiten elkaar geenszins uit. Respect voor het dier is immers een belangrijk uitgangspunt in ons geloof. Hier gaan we graag verder over in gesprek met de betreffende organisaties, maar van ‘gasverdoofde’ kip kan dan geen sprake zijn. Mocht er geen uitzonderingspositie mogelijk zijn op het gebied van ‘reversibele’ verdoving, dan zal de gemeenschap genoodzaakt zijn om met een eigen dierenwelzijnskeurmerk te komen.”

Volgens Köktas heeft dat alles te maken met de centrale plaats die eten inneemt in de islamitische cultuur. Halal eten is zogezegd wel het minste wat je kunt doen. “Er leven daarom veel vragen in de moslimgemeenschap als het gaat om wat mensen wel en niet mogen eten, zoals gezegd juist ook onder jongeren. Ook als ze niet wekelijks de moskee bezoeken, is halal eten belangrijk voor deze groep. Veel van de vragen komen uiteindelijk bij het CMO als officiële gesprekspartner van de overheid terecht. In tegenstelling tot de meeste islamitische landen kent ons land geen wetgeving die de juiste certificatie van halal-producten regelt. Vandaar dat we dit initiatief nemen om marktpartijen voor te lichten en te vragen hun verantwoordelijkheid te nemen. We hebben alle retailers hierover een brief gestuurd en zijn van plan om begin volgend jaar voor alle betrokken partijen een conferentie over dit onderwerp te organiseren.”

Bijdrage aan sociale cohesie

Anur, Halal Correct en het CMO zijn het erover eens dat er een enorme kans voor supermarkten ligt om klanten met een islamitische achtergrond aan zich te binden. Een belangrijke voorwaarde is wel dat deze klantengroep erop moet kunnen vertrouwen dat halal-producten ook echt halal zijn. Waar dingen misgaan doordat mensen onbewust onbekwaam zijn, is dat te verhelpen door hen erop te wijzen en de juiste kennis te delen. In het geval van bewuste manipulatie is dat ingewikkelder. Ali-Salah: “Daarbij moeten we als moslimgemeenschap ook naar onszelf kijken, want er zijn ook moslims die zich hieraan schuldig maken. Dat is heel jammer. Maar laat duidelijk zijn dat we bereid zijn om aan alle welwillende partijen uit te leggen hoe de richtlijnen in elkaar zitten. Dat hebben we samengevat in zeven heldere punten. Daar gaan we graag het gesprek over aan, daar hebben we allerlei documentatie over en organiseren we desgewenst workshops over.” 

Uitgangspunt is dat er een eerlijke en transparante halalmarkt ontstaat. Köktas: “Het moet in feite geen discussiepunt zijn. Ik ben er van overtuigd dat zo’n eerlijke en transparante halalmarkt een bijdrage levert aan de sociale cohesie in de samenleving. Dat zou ook supermarktorganisaties als dagelijkse ontmoetingsplaats voor miljoenen mensen moeten aanspreken. Daarom roepen wij alle organsaties op hun verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijkertijd is het een proces waar we in zitten en waar me met alle partijen in de keten aan moeten blijven werken.”