Grip op je keten: Waarom inkoop nu op de directietafel hoort

Verstoringen in de supply chain zijn geen incidenten meer, maar het nieuwe normaal. Voor FMCG-bedrijven bepaalt de inkoopketen steeds vaker het verschil tussen leveren of teleurstellen. Toch blijft inkoop bij veel bedrijven een operationele aangelegenheid. Tijd om dat te veranderen, aldus Indusource.

Lange tijd konden inkopers vertrouwen op relatief stabiele markten. Je bouwde relaties op met leveranciers, onderhandelde jaarcontracten en paste prijzen periodiek aan. Die tijd is voorbij. De afgelopen jaren zagen we hoe kwetsbaar ketens kunnen zijn: veranderende wetgeving, geopolitieke invloeden, energieprijsschokken en grondstoffentekorten. En de komende jaren worden niet rustiger.

Nieuwe Europese wetgeving rond verpakkingen en duurzaamheid dwingt leveranciers om hun hele ketenstructuur te heroverwegen. De PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) stelt strenge eisen aan recyclebaarheid en hergebruik. De PAL-verordening vraagt om volledige transparantie over productsamenstelling en herkomst. Dit zijn geen toekomstige scenario’s, maar actuele compliance-eisen die nu al impact hebben op leverancierskeuzes en contractvoorwaarden. Dit betekent dat inkoop niet langer de afdeling is die je kosten optimaliseert, maar een strategische functie die je bedrijfsmodel beschermt.

Drie risicofactoren die nu aandacht vragen

1. Leveranciersconcentratie
Veel FMCG-bedrijven hebben hun leveranciersbestand de afgelopen decennia geconsolideerd. Efficiënt in goede tijden, riskant in slechte. Wanneer je voor een kritieke grondstof of verpakkingscomponent afhankelijk bent van één of twee partijen, kan uitval of prijsverhoging je hele productielijn raken. De kunst is niet om alles te spreiden, maar om te weten waar concentratie risico vormt en daar bewust mee om te gaan.

2. Regelgevingsdruk
De compliance-eisen stapelen zich op. Naast verpakkingswetgeving komen er strengere rapportageverplichtingen rond CO2-uitstoot in de keten (CSRD), due diligence-eisen voor mensenrechten en milieu (CSDDD), en aangescherpte voedselveiligheidsnormen. Voor elke eis geldt: je kunt pas voldoen als je weet wat er in je keten gebeurt. En die transparantie begint bij inkoop.

3. Marktvolatiliteit en kostenstijgingen
Grondstoffenprijzen bewegen sneller en onvoorspelbaarder dan voorheen. Daar komen structurele kostenstijgingen bij: uit recente cijfers blijkt dat energie- en loonkosten in 2025 een van de belangrijkste kostendrijvers waren voor de Nederlandse productiesector. Door de volatiliteit zijn jaarcontracten steeds zeldzamer en wordt het bepalen van de juiste koopmomenten en bijbehorende periodes steeds belangrijker. De ‘winst’ zit in inzicht uit data en geïnterpreteerd door professionals.

Van reactief naar proactief

De verschuiving van risico lopen naar regie nemen, vraagt om een andere mindset. Niet afwachten wat er gebeurt, maar vooruitdenken en voorbereid zijn. Dat klinkt abstract, maar vertaalt zich in de praktijk naar concrete stappen:

Ken je eigen inkoopportfolio. Het begint bij inzicht. Welke producten en diensten koop je in? Waar zit de meeste waarde? Waar zit het meeste risico? Een combinatie van spend-analyse en risico-inventarisatie geeft je de basis om prioriteiten te stellen. Niet alles verdient evenveel aandacht, dus focus op wat er écht toe doet.

Breng je leveranciersafhankelijkheden in kaart. Voor je strategische inkoopcategorieën wil je weten: wie zijn mijn leveranciers, uit welk deel van de wereld komen mijn grond- of hulpstoffen en verpakkingen, wat zijn de alternatieven en hoe kwetsbaar ben ik bij uitval? Die analyse hoeft niet complex te zijn, maar moet wel gedaan worden. Vaak levert het verrassende inzichten op over waar de echte risico’s zitten.

Investeer in marktkennis. De beste onderhandelingspositie heb je wanneer je de markt begrijpt. Wat drijft prijsontwikkelingen? Welke trends spelen er bij leveranciers? Waar ontstaat schaarste, waar juist overcapaciteit? Die kennis maakt het verschil tussen reageren op prijsverhogingen of anticiperen op marktontwikkelingen.

Werk aan flexibele contractvormen. De klassieke jaarprijsafspraak past niet altijd meer bij de huidige marktdynamiek. Afhankelijk van de productcategorie en marktomstandigheden kunnen indexatiecontracten, volumeflexibiliteit of kortere looptijden beter werken. De kunst is om per categorie de juiste balans te vinden tussen prijszekerheid en flexibiliteit.

Maak compliance onderdeel van leveranciersselectie. Neem duurzaamheidseisen en rapportageverplichtingen mee in je leverancierskeuze en contractvoorwaarden. Niet als administratieve last, maar als selectiecriterium. Leveranciers die nu al transparant kunnen zijn over herkomst, samenstelling en footprint, zijn straks de partners die je nodig hebt.

De rol van samenwerking

Geen enkel FMCG-bedrijf kan alle expertise in huis hebben. Marktkennis, categorie-expertise, onderhandelingsvaardigheden en compliance-kennis vragen elk om specialisatie. De vraag is niet of je hulp nodig hebt, maar waar en in welke vorm.

Sommige bedrijven kiezen voor het opbouwen van eigen inkoopteams. Andere werken met externe specialisten voor specifieke categorieën of projecten. Weer anderen combineren beide. Er is geen one-size-fits-all, maar wel een gemeenschappelijke noemer: de beste resultaten ontstaan wanneer operationele kennis van binnen het bedrijf wordt gecombineerd met de juiste data en marktexpertise van buitenaf.

Geen luxe, maar noodzaak

De markt blijft veranderen, regelgeving blijft evolueren, en nieuwe verstoringen zullen komen. Het verschil zit ‘m niet in het vermijden van risico’s, maar in het vermogen om ze te zien aankomen en erop voorbereid te zijn.

Voor FMCG-bedrijven is dat geen luxe, maar noodzaak. Je klanten verwachten leveringszekerheid, consistente kwaliteit en competitieve prijzen. Die verwachtingen kun je alleen waarmaken als je eigen inkoopketen op orde is. Niet door alles zelf te doen, maar door de juiste keuzes te maken over waar je je tijd en aandacht aan besteedt. De regie begint bij inzicht. De rest volgt.

Reageren of ideeën? 
Elke editie komt een onderwerp aan bod rond het thema ‘sourcing’. Heb je vragen of ideeën? Neem contact op met Erik Molenschot via erik@indusource.nl.