‘Missiebewakers Ben & Jerry’s staan in hun recht’
Door: Gé Lommen · leestijd 2 minuten NieuwsCeo Jochanan Senf van Ben & Jerry’s verklaarde onlangs in een interview in Het Financieele Dagblad (editie 12 september) dat de leden van het onafhankelijke bestuur, die toezien op de maatschappelijke missie van het ijsmerk, zich overal mee bemoeiden. En dat zou tot een onwerkbare situatie hebben geleid. Maar afgelopen maandag kwam Jonneke de Koning in een gastopiniestuk in diezelfde krant met een tegenwerping: dat bestuur heeft het volste recht om zich daarmee te bemoeien. Want dat recht heeft het bestuur ‘als het bedrijf zijn missie verzaakt’.
Jonneke de Koning is docent/onderzoeker bij Avans Hogeschool en PhD-kandidaat bij de vakgroep ‘business management and organisation’ van Wageningen University en Research. De Koning betoogt: ‘Het ijsmerk Ben & Jerry’s zet zich, aldus de maatschappelijke belofte op de verpakking, in voor een betere wereld. Om die opdracht te borgen, lieten de oprichters bij de verkoop van het merk vastleggen dat onafhankelijke bestuursleden zitting nemen in het bestuur en toezien op de naleving van die belofte.’
De bestuurders zijn in dit geval niet The Magnum Ice Cream Company, maar de mensen die door Ben & Jerry’s-oprichters Ben Cohen en Jerry Greenfield destijds, in het jaar 2000, werden aangesteld om op die maatschappelijke missie toe te zien, nadat Cohen en Greenfield hun merk aan Unilever hadden verkocht. Voor alle duidelijkheid: Unilever heeft alle ijsmerken vorig jaar afgestoten en omgevormd tot het bedrijf The Magnum Ice Cream Company, beursgenoteerd in Amsterdam, en Unilever heeft er nog een belang in, maar zal dat belang stukje bij beetje in de komende jaren afbouwen. Wat ijs betreft, is Unilever zogezegd de rechtsvoorganger van het huidige The Magnum Ice Cream Company.
De Koning legt in haar opiniebijdrage uit: ‘In een interview stelt ceo Jochanan Senf dat deze ‘missiebewakers’ te vaak op de stoel van de dagelijkse leiding plaatsnemen. Dat argument lijkt tegenstrijdig, gezien deze bewakers belast zijn met het waarborgen van de bedrijfsmissie. Om het verwijt van Senf goed te beoordelen, moet je kritisch kijken naar de afspraken. De bijzondere bedrijfsafspraken die bij de verkoop werden vastgelegd, moesten voorkomen dat de maatschappelijke missie ondergeschikt raakte aan het financiële belang van de aandeelhouder. Specifieke zeggenschapsrechten zijn daarom buiten de invloed van moederbedrijf The Magnum Ice Cream Company geplaatst en toegekend aan de ‘missiebewakers’, die samen met de ceo zitting nemen in een onafhankelijk missiebestuur. Die constructie was noodzakelijk, aangezien multinationals gericht zijn op aandeelhouderswaarde en niet op het realiseren van sociale idealen. De huidige structuur waarborgt dat het ijsmerk een deel van de gecreëerde waarde ten goede laat komen aan werknemers, leveranciers en gemeenschappen.’
De onafhankelijkheid van dat Ben & Jerry’s-bestuur houdt volgens De Koning in: ‘De missiebewakers worden niet benoemd of ontslagen door aandeelhouders, maar selecteren zelf hun opvolgers. Ook hebben ze inspraak in welke producten het bedrijf introduceert en de wijze waarop het merk zichzelf profileert. Bovendien hebben ze invloed op de benoeming van de ceo en kunnen de missiebewakers via een gerechtelijk bevel de afspraken uit de overname-overeenkomst afdwingen. Zonder deze bevoegdheden kunnen ze de missie niet beschermen.’
Lees ook
Ben & Jerry’s blijft campagne voeren tegen Magnum
De Koning vervolgt: ‘De ceo van Ben & Jerry’s heeft een punt wanneer hij stelt dat hij duidelijke verantwoordelijkheden en integer bestuur van de onafhankelijke bestuursleden verlangt. Ook onafhankelijke bestuurders moeten hun bevoegdheden controleerbaar uitoefenen. Hun opdracht geeft hen immers geen onbeperkt mandaat. Tegelijkertijd geeft ceo Senf de indruk dat onderdelen van deze constructie onder druk staan. De vorige bestuurders vertrokken na een conflict met de bedrijfsvoering van Ben & Jerry’s, waarna diezelfde bedrijfsvoering hun opvolgers aanwees. Dit staat op gespannen voet met de oorspronkelijke afspraken. Daarnaast acht Senf het problematisch dat de missiebewakers zich uitspreken over campagnes en productontwikkelingen. Maar juist op deze terreinen dragen zij een expliciete verantwoordelijkheid.’
En volgens De Koning is ook de benoeming van Jochanan Senf zelf als ceo is mogelijk niet volgens afspraak verlopen. ‘Daarmee komt de missie die het merk tegen aandeelhouders- en managementinvloed moet beschermen onder druk te staan. Het is logisch dat, wanneer het bedrijf afspraken van tafel veegt, de missiebewakers naar de rechter stappen.’
De Koning wijst in deze context ook naar een zogeheten ‘fundamentelere vraag’: ‘Kan een maatschappelijke missie werkelijk worden beschermd, wanneer deze verschilt van de belangen van aandeelhouders en management? Wie de missiebewakers als activisten wegzet, miskent hun opdracht. Deze tegenmacht is geen bestuurlijke hinderpaal, maar de kern van de oorspronkelijke deal: het beschermen van de maatschappelijke missie, juist wanneer die botst met commerciële belangen.’
