Winkelpersoneel begint zich steeds meer te roeren

De protesten van vakbonden en van winkelmedewerkers bij het besluit van Delhaize om 128 filialen over te doen aan ondernemers en franchisers, is alom bekend. Deze week is de onrust wat minder bij Delhaize, RetailDetail bijvoorbeeld meldt dat er deze week maar zo’n twintig filialen door stakingen gesloten zijn. Dat waren er weken geleden heel wat meer. (Foto: protest tegen de plannen van Delhaize, fotobron: De Linkse Socialist/België.) Maar zowel Gondola als RetailDetail meldt de laatste weken dat ook het personeel bij andere supermarktketens zich begint te roeren.

Bij Lidl in België blijkt sinds deze week onrust te zijn over een plan om de werkdruk op te voeren. Lidl zegt in een reactie dat er niet zoveel aan de hand is. Maar vanuit een vakbond wordt gezegd dat Lidl een andere meting is gaan hanteren van het verkoopvolume, om op basis daarvan de urenbezetting te plannen. Eerder al meldde RetailDetail dat er ook bij Aldi sprake zou zijn van onrust, en dat zou om een soortgelijke situatie gaan.
Vorige week protesteerde FNV rond de aandeelhoudersvergadering van Ahold Delhaize. De protesten van het Belgische Delhaize-filialenpersoneel viel meer op en de actie door middel van aanhoudend vragen stellen over klimaat door Milieudefensie viel ook meer op, maar FNV mikte meer op het grote verschil in loon dan wel honorering tussen de laagstbetaalden van Albert Heijn-filialen en de top van Ahold Delhaize.

Gisteravond zaten er drie medewerkers van een Bijenkorf-filiaal samen met een FNV-bestuurster bij praatprogramma Op1. De drie klaagden over het lage loon, ook na jaren van dienst – het ging hierbij om vrouwen van middelbare leeftijd, met jaren van dienst bij de Bijenkorf. En er werd geklaagd over de houding van directie en management. Ook werd er geklaagd over de enorme afstand tussen de eigenaren en het personeel.

De eigenaren? Dat is die Thaise ondernemersfamilie die samen met de Oostenrijkse vastgoedmagnaat René Benko de warenhuisketen van de Canadese eigenaren kocht van de Brits-Canadese ondernemersfamilie Weston, die op hun beurt weer Primark in handen hebben en Loblaw, de supermarktketen in Canada die daar marktleider is. Het beeld? Puissant rijken die met winkelketens heen en weer schuiven. Ook wees de FNV-dame op de afstand in andere zin. Ze noemde Kruidvat, waarvan de winst uiteindelijk belandt bij ‘enkele Chinezen’. Ze doelt dan op Li Ka-Shing, de zakenman uit Hongkong die met Hutchison een imperium opbouwde en van wie zoon Victor tegenwoordig leiding geeft aan het geheel.

En dan weer terug naar België: afgelopen maandag waren er tweeduizend protesterenden in de straten van Brussel. Geen gele hesjes of pensioenverhogingstegenstanders zoals de afgelopen weken in Parijs, maar allemaal personeel van supermarktketens en andere detailhandelsketens. Afgelopen maandag begon er nieuw overleg over de lonen in de detailhandel en deze protesterenden grepen die gelegenheid aan om hun stem op straat te laten horen bij een overheidsinstelling voor werkgelegenheid, arbeid en sociaal overleg.

Wat hierbij geregeld terugkomt, is niet alleen de roep om meer sociale en materiële zekerheid en soms een protest tegen de overheid, maar ook het wijzen op grootverdieners, die enorm veel meer binnenkrijgen dan dat personeel. En dat uitgerekend zij vaak plannen bedenken om die sociale en materiële zekerheid nog minder te maken dan-ie al was. Zoals grote bedrijven nu tegenwind krijgen omdat ze zo onduurzaam zijn, in de strijd om het klimaat, zo krijgen de ceo’s en de eigenaren van het grote bedrijfsleven in deze kwestie de rol van ‘daders’ toebedeeld, met het bevorderen of in stand houden van de enorme materiële ongelijkheid na decennia van neoliberalisme. De grote saneerder, die daar ook goed voor betaald wordt, krijgt applaus van de aandeelhouders. Maar de laatste tijd ook weerstand van degenen die hij in onzekerheid duwt. (Hij, want het is inderdaad meestal een hij.)

Is het een trend? Een trend die voorbijgaat als, zeg, over een paar jaar iedereen weer tevreden is met wat-ie verdient en de kosten voor levensonderhoud weer een beetje zullen zijn zoals vóór de inval van Rusland in Oekraïne? Of is er meer sprake van een kentering?

De Vlaamse zender Canvas zond enkele weken achter elkaar een documentairereeks uit over modebedrijven en mode-ontwerpers. Het beeld? Bernard Arnault, de grote man achter LVMH, en François Pinault, de grote man achter rivaliserend bedrijf Kering, komen daarin naar voren als de leiders die in de afgelopen decennia mode-ontwerpers als Tom Ford, John Galliano en Alexander McQueen met een lucratief contract binnenhaalden op het moment dat ze nog ‘jong talent’ waren. Maar: Ford redde het niet onder de prestatiedruk van het beursgenoteerde LVMH, Galliano raakte na vele modeshows en -collecties verslaafd aan alle genotmiddelen en drugs die je maar bedenken kunt – en werd ontslagen toen hij in een café in gesprek bleek te zijn geraakt met mensen die hij ‘lelijk’ vond en daarbij zei hij ook dat Hitler iets goeds had gedaan in het opruimen van mensen, op dat moment zwaar onder invloed van drank en verdovende middelen. Exit Galliano. McQueen pleegde zelfmoord. Het beeld van uitbuiting en zelfs destructie doet zich in de media voelen.

We pikken het niet, meneer Rutte en meneer Van Dissel, is overgegaan in we pikken het niet meer, jullie winkelketeneigenaren en -bestuurders. Het eerste was vooral complotdenken, het tweede is onmiskenbaar waar. De ceo woont in Laren in zijn rietgedekte villa, de werknemer zes hoog in Rotterdam-Zuid en weet niet of zijn/haar zoontje nog wel ‘op voetbal kan blijven’ vanwege de contributie.

Gé Lommen