‘Jumbo-leveranciers sponsorden raceteam Frits van Eerd’

Het Financieele Dagblad kwam afgelopen weekend met zogezegd een nieuw hoofdstuk over de verwikkelingen rondom Frits van Eerd. Het gaat in dit geval niet om het onderzoek van de FIOD, dat tegen hem loopt, om vast te stellen of hij medeplichtig is aan o.a. witwassen. Het gaat in dit geval om een zijlijn in dit geheel, dat losstaat van dat juridisch onderzoek.

Frits van Eerd liet zijn raceteam Racing Team Nederland sponsoren door levensmiddelenfabrikanten en andere leveranciers voor het supermarktkanaal. En de krant laat experts op dit gebied aan het woord. En die vinden dat glad ijs. Frits van Eerd deed enkele jaren achter elkaar mee aan de rally Dakar en naderhand aan racewedstrijd waarin uithoudingsvermogen telt, zoals de ’24 uur van Le Mans’. (Foto: een van de race-auto’s van Racing Team Nederland, fotobron: Racing Team Nederland.)

“Racing Team Nederland, zoals het team van Van Eerd heet, reed zijn laatste race in juni 2022. Drie maanden later viel de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst binnen in de woning van de 55-jarige ondernemer. Hij zat een aantal dagen vast in een witwasonderzoek, dat de naam Hille heeft meegekregen.”

De krant constateert dat leveranciers van het supermarktassortiment of leveranciers van Jumbo zelf sponsor waren van Racing Team Nederland. “Op de bolide waarmee Van Eerd de afgelopen jaren zijn wedstrijden reed, prijken stickers van onder meer bakkerijen, groente- en fruitproducenten en een nootjesfabrikant.”

Het Financieele Dagblad vraagt zich af of Van Eerd zijn raceteam ‘in de lucht had kunnen houden zonder de relaties uit zijn zakelijke leven’. HFD meldt: 14 van de 17 op race-auto’s zichtbare sponsors zijn leverancier van Jumbo. Twee zijn dat er voor zover bekend niet, aldus de krant, en de 17e sponsor is Jumbo zelf.

De krant heeft leveranciers om opheldering gevraagd. Maar dat blijkt gevoelig te liggen. Leveranciers willen alleen reageren als dat anoniem kan. “Twee van hen beschrijven dat zij, nadat zij zaken gingen doen met Jumbo, de vraag kregen of zij Van Eerds raceteam wilden sponsoren.” Een van die leveranciers reageert met: “‘Je hebt te maken met de directeur-grootaandeelhouder van een familiebedrijf. Dan is het vaak: voor wat hoort wat. Dat is allemaal legaal. Daar kun je wat van vinden, maar wij hebben nooit gevonden dat het niet zou kunnen.’”

Leveranciers melden ook dat dat sponsoren voordelen opleverde. Ten eerste publiciteit, maar ook toegangskaarten voor races. ‘Afhankelijk van het sponsorbedrag kwamen daar extraatjes bij, zoals een meerdaagse trip naar een race in het buitenland. Zo vertelt een van hen dat hij zijn zakenrelaties graag meenam naar het circuit. Veel sponsoren waren al liefhebbers van autosport voordat zij in zee gingen met Van Eerd. Daarnaast speelde het netwerkelement een belangrijke rol: informeel bijpraten met de toenmalige topman van Jumbo was óók wat waard.’

Een van de leveranciers zegt ook: in ‘deze tijdgeest’ zou hij zo’n sponsorcontract niet meer sluiten. Achteraf kun je er vraagtekens bij zetten, is de uitleg.

Manuel Lokin, hoogleraar ondernemingsrecht in Utrecht en advocaat bij Stibbe, is om een reactie gevraagd. Hij wijst erop dat bedrijfsbestuurders altijd in het belang van hun vennootschap moeten handelen. “‘Je kunt je afvragen of zulke deals in het belang zijn van Jumbo, of meer in dat van Van Eerd? Het schuurt wanneer een zakenrelatie zich min of meer verplicht voelt akkoord te gaan. Het schuurt des te meer als er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie.’” Lokin wijst op een vermenging van privé en zakelijk, en daarmee maakt een bestuurder zich kwetsbaar. Bovendien, medebestuurders en commissarissen zouden goed moeten bedenken of zij dit aanvaardbaar vinden. “‘Want wat als leveranciers het voorstel krijgen te sponsoren en in ruil daarvoor betere voorwaarden eisen, of er zo van schrikken dat ze de relatie stopzetten? Dan lijdt Jumbo schade door de privé-activiteiten van Van Eerd.’”

Leen Paape, emeritus-hoogleraar ‘corporate governance’ bij Nyenrode, wijst op een onderzoek dat KPMG onlangs in opdracht van Jumbo heeft gedaan naar de sponsoring van auto- en motorsportactiviteiten. En hij meldt dat uit dat onderzoek – voor zover hem bekend – is gebleken dat Jumbo Frits van Eerd te veel ruimte heeft gegeven. Hij vindt dat dit reputatie van het bedrijf Jumbo heeft geschaad en dat het bedrijf kwetsbaar kan zijn geworden.

Verder blijkt ‘volgens bronnen’ dat de sponsoring van het raceteam van Frits van Eerd geregeld op het Jumbo-hoofdkantoor is besproken. “Een van de uitkomsten daarvan was dat het raceteam en de supermarktketen meer dan tien jaar geleden afspraken hebben gemaakt met de Belastingdienst over de verdeling van de sponsorinkomsten. Een deel van die gelden vloeit sindsdien naar Jumbo, een erkenning dat Van Eerd de sponsoren heeft kunnen strikken dankzij zijn rol als topman. Daarmee hebben Jumbo en Van Eerd een deel van hun mogelijke belangenconflict weggepoetst, aldus Lokin, maar – zegt hij: “‘Dat wil nog niet zeggen dat de volledige constructie in het belang is van Jumbo.’”

De krant laat ook de advocaat van Frits van Eerd aan het woord, Robbert Jonk van Cleerdin & Hamer. Van Eerd wil over de sponsordeals niets melden, want de manier waarop die zakelijke overeenkomsten tot stand komen, zijn ‘vertrouwelijk’. En verder: die deals zijn ‘steeds in goed overleg gemaakt en nagekomen’. En dat geldt volgens deze zegsman ook voor de afspraken die Van Eerd heeft gemaakt met de Belastingdienst. Hij benadrukt namens Van Eerd ook dat dit onderwerp ‘geen verband houdt met de strafzaak waarin cliënt betrokken is’.

Jumbo meldt erover dat het om een selecte groep leveranciers gaat en de sponsoring is een vrije keuze van die leveranciers, aldus een woordvoerder. Jumbo wijst er ook op dat dat KPMG-onderzoek geen strafbare zaken of onregelmatigheden naar voren heeft gebracht. En Jumbo zegt ook: “Terugkijkend, met de wetenschap van vandaag, snapt Jumbo dat er vraagtekens gezet kunnen worden bij de sponsoring van RTN door leveranciers.” Jumbo sponsort zelf geen auto- en motorsport meer, met uitzondering van wereldkampioen Formule I Max Verstappen.